Kwasy tłuszczowe należące do rodziny „omega” klasyfikuje się na podstawie położenia pierwszego wiązania podwójnego licząc od końca metylowego cząsteczki, co pozwala wyróżnić między innymi kwasy Omega-3, Omega-6, Omega-7 oraz Omega-9. Różnią się one właściwościami metabolicznymi oraz znaczeniem fizjologicznym. W żywieniu człowieka szczególną rolę przypisuje się kwasom Omega-3 i Omega-6, ponieważ należą do grupy niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, których organizm nie potrafi syntetyzować, a więc muszą być dostarczane z pożywieniem. Do najważniejszych przedstawicieli Omega-3 zalicza się ALA, EPA i DHA, natomiast podstawowym przedstawicielem Omega-6 jest kwas linolowy wraz z jego pochodnymi, takimi jak GLA i AA. W przeciwieństwie do nich kwasy Omega-9, obecne między innymi w oliwie z oliwek i oleju rzepakowym, mogą być syntetyzowane endogennie, dlatego nie są klasyfikowane jako niezbędne, choć odgrywają swoją rolę w metabolizmie lipidów. Istnieją również rzadziej omawiane kwasy Omega-7, występujące na przykład w oleju z rokitnika, które także wykazują aktywność biologiczną, lecz są mniej obecne w debacie żywieniowej. Taki podział pozwala uporządkować wiedzę na temat grupy kwasów, które różnią się nie tylko budową chemiczną, ale także znaczeniem dla zdrowia człowieka.

Omega-3 i Omega-6 pełnią funkcje strukturalne i regulacyjne. Wchodzą w skład błon komórkowych, wpływają na ich płynność i zdolność do przekazywania sygnałów. Uczestniczą w syntezie eikozanoidów, czyli związków sygnalizacyjnych, które regulują między innymi procesy zapalne i krzepnięcie krwi. Znaczenie tych procesów jest ogromne, ponieważ proces zapalny, jeśli trwa przewlekle, może przyczyniać się do rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych.

Równowaga Omega-3 i Omega-6

Istotnym zagadnieniem nie jest samo spożycie Omega-3 lub Omega-6, lecz ich proporcje. Dieta współczesna jest często bogata w Omega-6 i uboga w Omega-3. Wynika to z powszechnego użycia olejów rafinowanych (np. słonecznikowego, kukurydzianego) w przemyśle spożywczym. Zbyt duża ilość Omega-6 przy jednoczesnym niedoborze Omega-3 sprzyja powstawaniu związków prozapalnych. Nie jest to kwestia szkodliwości Omega-6 samej w sobie, lecz zaburzonego stosunku między tymi grupami kwasów. Historycznie w diecie człowieka proporcje te były bardziej zrównoważone, co mogło wpływać na niższą częstość występowania niektórych chorób metabolicznych.

Omega-3, szczególnie DHA i EPA, wykazują działanie przeciwzapalne i wspierają pracę układu sercowo-naczyniowego oraz nerwowego. DHA jest strukturalnym składnikiem mózgu i siatkówki oka. EPA odgrywa rolę w procesach immunomodulacji. ALA, obecne w olejach roślinnych, może być w organizmie przekształcane do EPA i DHA, choć proces ten jest stosunkowo mało wydajny. Niemniej stanowią one ważny element diety roślinnej.

Konsekwencje niedoborów i zaburzeń proporcji

Brak równowagi między Omega-3 a Omega-6 nie powoduje natychmiastowych objawów, dlatego problem pozostaje często niezauważony przez wiele lat. To zjawisko typowe dla chorób cywilizacyjnych, rozwijają się powoli, a pierwsze symptomy pojawiają się zwykle późno. W badaniach epidemiologicznych niedobory Omega-3 wiązano z zaburzeniami lipidowymi, nadciśnieniem, pogorszeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami nastroju oraz chorobami układu sercowo-naczyniowego. Nie oznacza to, że kwasy Omega są lekiem na te schorzenia, lecz że są elementem złożonego systemu regulacyjnego, któremu sprzyjają określone proporcje żywieniowe.

Warto zwrócić uwagę, że dieta przeciętnego konsumenta opiera się w dużym stopniu na produktach przetworzonych, w których dominują tłuszcze rafinowane. Produkty te są pozbawione części składników bioaktywnych (antyoksydantów i fitosteroli), a ich profil lipidowy sprzyja nadmiarowi Omega-6. Ogranicza to możliwości zachowania równowagi w diecie bez dodatkowych działań.

Źródła kwasów Omega w diecie

Źródła kwasów Omega-3 i Omega-6 można podzielić na zwierzęce i roślinne. Źródła zwierzęce EPA i DHA to głównie ryby morskie oraz owoce morza. Źródła roślinne ALA obejmują olej lniany, olej rzepakowy tłoczony na zimno, olej z orzechów włoskich, a także nasiona i orzechy. Omega-6 występuje w olejach roślinnych, jednak zapotrzebowanie na nie łatwo pokryć, dlatego głównym problemem jest zbyt niski udział Omega-3.

W produktach roślinnych znajdują się również związki towarzyszące, takie jak tokoferole, polifenole i fitosterole, które mogą wspierać przemiany metaboliczne i działać ochronnie na błony komórkowe. Warto jednak podkreślić, że rafinacja olejów prowadzi do ich usunięcia. Z tego względu w dietetyce zwraca się uwagę na oleje tłoczone na zimno.

Tłoczenie na zimno jako metoda zachowania profilu Omega

Tłoczenie na zimno umożliwia zachowanie naturalnego układu kwasów tłuszczowych oraz substancji o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym. W przeciwieństwie do rafinacji, proces ten nie obejmuje wysokiej temperatury ani kontaktu z rozpuszczalnikami. Dzięki temu oleje roślinne zachowują składniki, których obecność może mieć znaczenie w prewencji chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych.

Jednocześnie należy pamiętać, że oleje tłoczone na zimno są wrażliwe na światło, tlen i temperaturę. Z tego powodu powinny być spożywane na zimno, dodawane do potraw po obróbce cieplnej oraz przechowywane w odpowiednich warunkach. Tylko wtedy właściwy profil kwasów Omega jest zachowany.

Oleje MyLongevita jako praktyczne wsparcie diety

Oleje roślinne MyLongevita powstają w procesie tłoczenia na zimno i nie są poddawane rafinacji ani stabilizacji chemicznej. Dzięki temu zachowują naturalny profil kwasów Omega-3 i Omega-6 oraz obecność tokoferoli i fitosteroli. Przeznaczone są do spożycia na zimno, co jest warunkiem zachowania ich wartości biologicznej.

W ofercie znajdują się między innymi produkty o uzupełniającym się profilu lipidowym, w tym mieszanki zawierające oleje bogate w kwas ALA, LA i GLA. Takie kompozycje mogą wspierać zachowanie właściwych proporcji kwasów Omega w diecie. Oleje MyLongevita nie są lekiem ani sposobem na leczenie chorób. Są natomiast elementem racjonalnej strategii żywieniowej, która może pomóc ograniczyć długoterminowe skutki stosowania niewłaściwej diety.

Ich wartość polega również na tym, że można włączyć je do codziennych posiłków bez zmiany przyzwyczajeń kulinarnych. Łyżka oleju dodana do warzyw, kaszy lub sałatki stanowi prosty sposób na wzbogacenie diety o kwasy Omega bez stosowania suplementów syntetycznych i bez ingerencji w jadłospis. W dłuższym okresie takie praktyki wspierają profilaktykę, a profilaktyka jest najważniejszym elementem współczesnego podejścia do długowieczności i zdrowia metabolicznego.