Choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu II, otyłość, zaburzenia metaboliczne oraz część chorób neurodegeneracyjnych rozwijają się powoli i przez długi czas pozostają bezobjawowe. Ich wspólną cechą jest ścisły związek ze stylem życia, a zwłaszcza ze sposobem odżywiania. Wśród składników diety szczególną uwagę od lat zwraca się na tłuszcze. Były one kolejno demonizowane, rehabilitowane i ponownie analizowane w świetle nowych badań. Dziś coraz wyraźniej widać, że pytanie nie brzmi już, czy tłuszcze są potrzebne, lecz jakie tłuszcze i w jakiej formie mogą wspierać profilaktykę chorób przewlekłych, dlatego rośnie zainteresowanie olejami tłoczonymi na zimno, takimi jak produkty MyLongevita, które nie są poddawane rafinacji i zachowują naturalny profil kwasów tłuszczowych oraz związków bioaktywnych.

Od uproszczeń do złożonej rzeczywistości

Jeszcze niedawno dominował pogląd, że tłuszcz w diecie stanowi głównego winowajcę chorób serca. Zalecenia dietetyczne wielu krajów koncentrowały się na jego ograniczaniu. W efekcie pojawiła się fala produktów niskotłuszczowych, które jednak często zawierały znaczne ilości cukrów. Z czasem zaczęto obserwować, że mimo redukcji tłuszczu w diecie nie został rozwiązany problem otyłości ani cukrzycy. Przeciwnie, choroby metaboliczne konsekwentnie stawały się coraz większym problemem.

Doprowadziło to do rewizji wcześniejszych założeń. Współczesna dietetyka coraz rzadziej mówi o tłuszczu jako jednorodnej kategorii. Rozróżnia się tłuszcze nasycone, jednonienasycone, wielonienasycone oraz tłuszcze trans, a także bierze pod uwagę stopień przetworzenia żywności. Takie podejście pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego niektóre tłuszcze mogą wspierać zdrowie, a inne nie.

Lipidy a układ sercowo-naczyniowy

Wpływ diety na rozwój chorób układu krążenia pozostaje jednym z głównych obszarów zainteresowania współczesnej nauki o żywieniu. Dziś pewne już jest, że proces rozwoju miażdżycy nie polega na prostym odkładaniu się tłuszczu w tętnicach, jak często przedstawia się to w uproszczonych przekazach. Jest to złożony proces zapalny obejmujący śródbłonek naczyń, czynniki immunologiczne oraz utlenione frakcje lipoprotein.

W tym kontekście bardzo duże znaczenie ma jakość tłuszczów w diecie. Jednonienasycone kwasy tłuszczowe, obecne między innymi w oleju rzepakowym tłoczonym na zimno, oraz wielonienasycone kwasy omega-3 mogą wspierać utrzymanie prawidłowego profilu lipidowego. W badaniach populacyjnych diety bogate w tłuszcze nienasycone częściej wiązano z niższym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych niż diety obfitujące w tłuszcze przemysłowe i wysoko przetworzone.

Nie oznacza to oczywiście, że wysokiej jakości tłuszcz sam w sobie chroni przed chorobą. Profilaktyka sercowo-naczyniowa jest zawsze wynikiem wielu czynników — aktywności fizycznej, masy ciała, jakości snu i ogólnego modelu żywienia. Niemniej tłuszcze pozostają jednym z jej istotnych elementów.

Insulinooporność i stabilność metaboliczna

Należy również pamiętać o tym, że tłuszcze wpływają na gospodarkę węglowodanową. Insulinooporność rozwija się stopniowo, często latami, i bywa konsekwencją nadmiernej podaży łatwo przyswajalnych węglowodanów oraz przewlekłej nadwyżki kalorycznej. Dieta pozbawiona tłuszczów bywa mniej sycąca, co sprzyja częstszemu podjadaniu i wahaniom poziomu glukozy.

Tłuszcze spowalniają opróżnianie żołądka i wpływają na poczucie sytości, dzięki czemu pomagają stabilizować metabolizm. Jednocześnie nie wywołują gwałtownych skoków glukozy. Z tego powodu coraz częściej podkreśla się znaczenie dobrze zbilansowanego udziału tłuszczów w diecie jako elementu wspierającego równowagę energetyczną.

Warto również pamiętać, że produkty o niskiej zawartości tłuszczu często zawierają więcej węglowodanów. W takim modelu żywienia problemem nie jest brak jednego składnika, lecz powstanie metabolicznej niestabilności.

Stan zapalny jako wspólny mianownik chorób cywilizacyjnych

Coraz więcej badań wskazuje, że przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu może stanowić wspólny mechanizm wielu chorób cywilizacyjnych. Nie daje on wyraźnych objawów, lecz oddziałuje na tkanki przez lata, wpływając na ściany naczyń, gospodarkę insulinową i procesy starzenia.

Kwasy tłuszczowe odgrywają w tym procesie rolę regulacyjną, ponieważ uczestniczą w syntezie eikozanoidów – cząsteczek kontrolujących reakcje zapalne. Szczególne znaczenie przypisuje się równowadze między kwasami omega-6 i omega-3. Dieta współczesna często dostarcza nadmiaru omega-6 przy niedoborze omega-3, co może zaburzać tę równowagę. Rozwiązaniem nie jest eliminacja jednej z grup, lecz przywrócenie proporcji poprzez świadomy dobór tłuszczów.

Znaczenie stopnia przetworzenia tłuszczów

Nie mniej istotny od samego rodzaju tłuszczu jest sposób jego produkcji. Oleje rafinowane są stabilne i trwałe, lecz proces rafinacji usuwa część naturalnych przeciwutleniaczy. Z kolei tłuszcze wielokrotnie podgrzewane ulegają degradacji, a powstające produkty utleniania nie pozostają obojętne biologicznie.

Dlatego w dietetyce profilaktycznej coraz częściej podkreśla się rolę tłuszczów nisko przetworzonych, szczególnie olejów tłoczonych na zimno, które zachowują naturalny profil kwasów tłuszczowych oraz obecność tokoferoli i innych związków antyoksydacyjnych. Warunkiem jest jednak ich właściwe stosowanie, przede wszystkim bez podgrzewania.

Praktyczny wymiar profilaktyki

Profilaktyka chorób cywilizacyjnych nie polega na radykalnych zmianach, lecz na trwałych nawykach. Włączenie do diety produktów MyLongevita, zawierających olej lniany, konopny, rzepakowy czy z wiesiołka może być jednym z elementów takiego modelu żywienia. Produkty te dostarczają wielonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz naturalnych antyoksydantów, które wspierają stabilność lipidów w organizmie.

Produkty MyLongevita, łączą różne frakcje kwasów tłuszczowych, omega-3, omega-6 i omega-9, co pozwala w prosty sposób uzupełnić dietę w składniki często obecne w niej w niewystarczającej ilości. Nie są one środkiem terapeutycznym, lecz narzędziem dietetycznym wpisującym się w strategię długofalowej profilaktyki.