Współczesna dieta, choć w porównaniu z dietą sprzed stuleci jest bardziej obfita i różnorodna, cechuje się pewnymi niedoborami lub dysproporcjami, które mogą wywoływać skutki zdrowotne w dłuższej perspektywie. Paradoks współczesnego żywienia polega na tym, że społeczeństwa rozwinięte cierpią nie tyle na brak żywności, ile na jej niekorzystny profil odżywczy. Nadmiar kalorii, cukrów prostych, tłuszczów przemysłowych i produktów rafinowanych idzie w parze z niedoborami składników, które pełnią ważne funkcje strukturalne i regulacyjne. Do tej kategorii zaliczają się między innymi NNKT, czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, których organizm nie potrafi syntetyzować i które muszą być dostarczane z pożywieniem.

Współczesna dieta – nadmiary i niedobory

Aby zrozumieć problem niedoborów NNKT, trzeba najpierw spojrzeć na strukturę współczesnego żywienia. Dieta mieszkańców krajów rozwiniętych w dużej mierze opiera się na: produktach przetworzonych, oczyszczonych węglowodanach, olejach rafinowanych, utwardzonych tłuszczach roślinnych, produktach o długim terminie przydatności do spożycia.

Tego rodzaju asortyment żywnościowy jest wygodny, tani, łatwy w przechowywaniu i atrakcyjny smakowo. Jednocześnie jest pozbawiony części składników o działaniu przeciwzapalnym. Z tego powodu coraz częściej mówi się nie o głodzie kalorycznym, lecz głodzie jakościowym. Człowiek dostarcza energię, ale niekoniecznie dostarcza surowca, z którego organizm jest w stanie prawidłowo się regenerować.

Czym są NNKT i dlaczego są niezbędne?

Do NNKT zalicza się dwie grupy kwasów tłuszczowych: omega-3 oraz omega-6. Należą do nich m.in. ALA (kwas alfa-linolenowy), EPA (kwas eikozapentaenowy), DHA ( kwas dokozaheksaenowy) oraz LA (kwas linolowy) i GLA (kwas gamma-linolenowy). Te związki pełnią funkcje strukturalne i regulacyjne. Biorą udział w budowie błon komórkowych, w procesach przekazywania sygnałów między komórkami, w syntezie eikozanoidów oraz w regulacji procesów zapalnych.

Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować ALA i LA, a więc muszą być one dostarczane z zewnątrz. Brak tych związków nie prowadzi do natychmiastowych objawów, jak w przypadku ostrych niedoborów witamin, lecz do subtelnych zaburzeń, które ujawniają się stopniowo, w obrębie skóry, błon śluzowych, układu nerwowego, układu krążenia oraz procesów odpornościowych.

Omega-6 i omega-3 – problem braku proporcji

Często podkreśla się, że współczesna dieta nie tyle pozbawiona jest NNKT, ile charakteryzuje się zaburzoną proporcją omega-6 do omega-3. Historycznie w diecie człowieka proporcja ta była bardziej wyrównana. Obecnie, w wyniku masowego stosowania olejów rafinowanych (słonecznikowego, kukurydzianego, sojowego), udział omega-6 jest wysoki, podczas gdy udział omega-3 jest niski. Powoduje to zaburzenie równowagi między związkami pro- i przeciwzapalnymi.

Oznacza to, że problem nie sprowadza się do eliminacji omega-6, które są niezbędne, lecz do uzupełnienia omega-3 i doboru takich źródeł tłuszczu, które przywracają równowagę.

Konsekwencje niedoboru NNKT

Niedobory NNKT oraz zaburzenia proporcji między nimi mogą wpływać na wiele obszarów zdrowia. Najczęściej wskazuje się na:

– skórę i błony śluzowe — suchość, szorstkość, podrażnienia, opóźnione gojenie;

– układ krążenia — zaburzenia w gospodarce lipidowej;

– układ nerwowy — zaburzenia nastroju, spadek koncentracji (zwłaszcza przy deficytach DHA);

– procesy zapalne — trudności w wyciszaniu przewlekłego stanu zapalnego;

– układ odpornościowy — zmieniona reakcja immunologiczna.

Zjawiska te nie są specyficzne dla jednej choroby, dlatego często pozostają niewidoczne w codziennej praktyce klinicznej, lecz pojawiają się w badaniach populacyjnych i dietetycznych jako elementy długofalowego ryzyka.

Źródła NNKT w diecie roślinnej

Z punktu widzenia dietetyki roślinnej za najcenniejsze źródła NNKT uważa się:

– olej lniany (wysoka zawartość ALA),

– olej konopny (omega-3 i omega-6 w proporcjach zbliżonych do naturalnych lipidów skóry),

– olej z wiesiołka i ogórecznika (GLA — rzadko występujący w diecie),

– olej rzepakowy tłoczony na zimno (ALA oraz jednonienasycone omega-9),

– orzechy włoskie i siemię lniane (ALA),

– nasiona konopi i chia (ALA).

GLA występuje w niewielu produktach spożywczych, dlatego źródła takie jak wiesiołek i ogórecznik mają znaczenie specjalne, szczególnie w kontekście skóry i równowagi metabolicznej.

Jak produkty MyLongevita pomagają przywrócić równowagę procesom metabolicznym

Mieszanki olejów MyLongevita zawierają m.in. olej lniany, konopny, rzepakowy tłoczony na zimno, słonecznikowy, sezamowy, makowy, z wiesiołka i ogórecznika. Kompozycje w rodzaju Vita Balance 3-6-9, Vita Femina, Vita Glow czy Vita Men odpowiadają na problem zaburzeń proporcji NNKT poprzez dostarczenie różnych frakcji lipidowych w tej samej porcji, bez rafinacji i bez obróbki chemicznej. Nie jest to „zamiennik leczenia”, lecz narzędzie dietetyczne, wpisujące się w logiczną strategię uzupełniania podaży NNKT.